શકીલ મુન્શીનો બ્લૉગ

મને ગમતું

Posts Tagged ‘લૅન્ડસ્કેપ

શિલ્હુટ્‌સ ફોટો

with 16 comments


મિત્રો,
થોડા સમયથી આપણું ફોટોગ્રાફી શિક્ષણ વિરામ લઈ રહ્યું છે ! આજે વળી એક નવો પ્રકાર લઈને આવ્યો છું. ફોટોગ્રાફીમાં, દેશી ભાષામાં કહીએ તો ’ચોખ્ખા ફોટા’ આવવા એ સામાન્ય માણસ માટે એકમાત્ર મહત્વની વાત છે. દરેક વસ્તુ ચોખ્ખી દેખાતી હોય, લોકોના ચહેરા સ્પષ્ટ ઓળખાતા હોય, ફોટામાં ઝાંખપ ના હોય એટલે ભયોભયો ! પરંતુ આ પ્રકાર છે કલાકારો માટેનો ! જેઓને કશુંક કલાત્મક રચવું છે તેઓ આના પર હાથ અજમાવી શકે છે. ફોટોગ્રાફીના આ પ્રકારને ’શિલ્હુટ્સ’ (Silhouettes) કહે છે. (આનું યોગ્ય ગુજરાતી શું થાય ?)

શિલ્હુટ્સ પ્રકારનાં ફોટામાં પ્રકાશમાન બેકગ્રાઉન્ડની આગળ (ફોરગ્રાઉન્ડ પર) મુખ્ય વિષયવસ્તુને કાળા છાંયાંકનરૂપે દર્શાવાય છે. આમાં મુખ્ય વિષયવસ્તુના રંગ, ટેક્ષચર વગેરે કરતાં તેની ધ્યાનાકર્ષ આકૃતિ વધુ મહત્વની બને છે. આ પ્રકારનો ફોટો ખેંચવાની એક પાયાની તકનિક એ છે કે તેમાં દૃશ્યનું બેકગ્રાઉન્ડ શક્ય તેટલું ઉજાસમય જરૂરી છે. આવો થોડું તકનિકી રીતે સમજીએ કે આ પ્રકારનો ફોટો કઈ રીતે લઈશું.

કેમેરા SLR હોય કે P&S (સાદો પોંઈટ એન્ડ શૂટ પ્રકારનો), ડિજીટલ કેમેરો હોય એટલે આ પ્રકારનું ચિત્ર લેવું સાવ રમતવાત બની રહે. સૌ પ્રથમ તો (અહીં ખાસ તો P&S કેમેરા ધ્યાને રાખીશું, SLR પર પણ એજ રીતે કામ થશે) કેમેરાના મોડ ડાયલને ’પ્રોગ્રામ મોડ’ એટલે કે P પર સેટ કરો. સેટિંગ્સમાં જઈ અને મીટરીંગને ’પોઈંટ મીટરીંગ’ પર સેટ કરો, આથી વ્યુફાઈન્ડરમાં (કે સ્ક્રીન પર) ફ્રેમની વચ્ચે એક ચોકડી (+) દેખાશે. હવે જે ફોટો લેવો છે તે દૃશ્યમાંના સૌથી પ્રકાશિત ભાગ પર આ ચોકડી આવે તેમ કેમેરો ગોઠવી અને શટરબટન અડધું પ્રેસ કરો. ત્યાર બાદ બટન અડધું દબાવેલું જ રાખી જરૂર હોય તો કેમેરો મુવ કરી ફ્રેમને ફરી ગોઠવો (રી કમ્પોઝ કરો). સંતોષકારક દૃશ્ય ફ્રેમમાં ગોઠવાઈ જાય ત્યારે શટરબટન ફુલ પ્રેસ કરી દો (એટલે કે ફોટો પાડી લો). અહીં આપ જોશો કે બેકગ્રાઉન્ડના વધુ ઉજાશ આડે રહેલું તમારૂં ફોરગ્રાઉન્ડ માત્ર કાળા આકારરૂપે દેખાય છે. (હા, ફ્લેશ બંધ રાખવાનું ભૂલશો નહીં !) જરૂર જણાય તો ફોટોશોપ જેવા સોફ્ટવેરનો ઊપયોગ કરી ચિત્રને જરૂરી સુધારાઓ આપી શકાય.

આપણે શિલ્હુટ્સ ચિત્ર કેમ લેવું તે તો જાણી લીધું (આશા રાખું આપ સમજી શક્યા હશો !) હવે ટુંકમાં તેના વિશે થોડા વધારાનાં મુદ્દાઓ જોઈએ.
*અગાઉ જોયું તેમ વિષયવસ્તુ ધ્યાનાકર્ષક આકાર ધરાવતી હોય તે જરૂરી છે. કારણ આમાં આપણે માત્ર કાળી આકૃતિ દ્વારા વિષયવસ્તુ શું છે તે દર્શકના મગજમાં બેસાડવાનું છે આથી શક્ય ત્યાં સુધી ઓળખાય તેવો આકાર અને એકબીજામાં ભળેલા ન હોય તેવા સ્પષ્ટ આકારને જ લેવા.
* ફ્લેશ બંધ રાખવાનું તો ભુલશો જ નહીં, શક્ય ત્યાં સુધી મુળ વિષય પર આગળથી (કેમેરા તરફથી) કોઈ વધારાનો ઉજાસ ન આવતો હોય તે જોવું.
* ફોરગ્રાઉન્ડ તો કાળા આકાર માત્ર તરીકે દેખાશે પરંતુ બેકગ્રાઉન્ડ રંગીન અને દર્શનીય રહેશે આથી બેકગ્રાઉન્ડ પર પણ ખાસ ધ્યાન આપવું.
* લેન્સ ફ્લેર (બાહ્ય પ્રકાશસ્રોત સીધો લેન્સ પર પડવાને કારણે ફોટોમાં દેખાતું પ્રકાશકિરણ) ટાળો, આ માટે જરૂર પડે તો લેન્સ આસપાસ સારી જાતનું હૂડ (કવર) રાખો.
* શટરસ્પીડ ફાસ્ટ રાખવી, જેથી કરીને ચિત્ર ધૂંધળું ના બને.
* ફોરગ્રાઉન્ડમાં એક કરતાં વધુ વિષયવસ્તુ સામેલ કરવાના હોય તો, જે માત્ર બ્લેક આઉટલાઈન તરીકે દેખાવાની છે, બન્ને વસ્તુ એકબીજામાં ભળી જતી ન હોય તે ખ્યાલ રાખવો. જેમ કે, એક જ ફોટામાં કોઈ વ્યક્તિ અને કોઈ મકાનને શિલ્હુટેડ કરવાનું હોય તો વ્યક્તિ મકાનની આગળ ઊભેલો ના હોવો જોઈએ. બંન્ને સબજેક્ટ સાઈડ બાય સાઈડ હશે તો જ બંન્નેની સ્પષ્ટ આઉટલાઈન બનશે.

વધુ તો આપ સ્વયં અખતરા કરશો એટલે સમજાતું જશે. મારો ઉદ્દેશ માત્ર ચીલાચાલુ ઢબના ફોટાઓ પાડવાથી કંટાળો ત્યારે એક નવા પ્રકાર પર પણ હાથ અજમાવી કશુંક કલાત્મક ક્રિએશન, અને એ બહાને ફોટોગ્રાફીનો ઉત્સાહ જળવાઈ રહે એ જ છે. આભાર અને હા સૌ મિત્રોને ઈદ મૂબારક.

લેન્ડસ્કેપ ફોટોગ્રાફી

with 30 comments


 વિચારો, આપણે કોઇ હરવા ફરવાનાં સ્થળે ગયા અને ત્યાંનું સુંદર મજાનું કુદરતી દૃશ્યો જોતા સાથે જ આપણું મન મોહી લે ( મન મોહી લે તેવું સુંદર સ્થળ હોય ત્યારે તો આપણે ત્યાં ફરવા ગયા હોઇએ !) સાથે કેમેરો પણ હોય એટલે પહેલો વિચાર જલ્દી જલ્દી આ સુંદર દૃશ્યને મેમરીકાર્ડમાં (જુના વખતમાં કચકડે !) કંડારી લેવાનો જ આવે. પણ થોભો !!

લેન્ડસ્કેપ ફોટોગ્રાફીનાં પણ કેટલાક, જાણવા જેવા, રસપ્રદ નિયમો છે. (ઉફ્ફ..આ નિયમો !) જો કે નિયમો નહીં જાણતા હોઇએ તો પણ, સામેનું દૃશ્ય સુંદર હશે એટલે ફોટો પણ સુંદર આવશે જ, અને સુંદરતા પરખવાની સામાન્ય સમજ તો, વગર નિયમ જાણ્યે પણ, દરેકમાં હોય જ. પરંતુ, કહેવાનો ભાવાર્થ એ છે કે થોડું નિયમોનું કે તકનિકનું જ્ઞાન પણ હોય તો આપનું કંડારેલું ચિત્ર ’સોને પે સુહાગા’ જેવું બની શકે.

*  તો નિયમ ૧ : આગળ કહ્યું તેમ, “થોભો” !! જ્યાં હોઇએ ત્યાંથી ધડાધડ ક્લિક ક્લિક કરવા માંડતા પહેલાં આસપાસ થોડી લટાર મારવી, સ્થાનથી થોડા આગળ પાછળ થાઓ, સંભવ છે આપે ધાર્યું છે તેના કરતાં પણ વધુ સુંદર દૃશ્ય કોઇ અલગ કોણથી આપને જોવા મળી જાય. સાથે સાથે દૃશ્યને જરા ઉંચા કે નીચા લેવલે કેમેરો રાખીને પણ ચકાશો. SLR કે કોમ્પેક્ટ કેમેરામાં ઝૂમની સગવડ હોય જ, થોડું ઝૂમ કરીને પણ જુઓ. હવે ? વાંચો આગળ.

*   ઉપર કરેલી આગળ પાછળ થવાની કે ઝૂમ કરવાની વાતને આ નિયમ વડે સારી રીતે સમજી શકાશે. લેન્ડસ્કેપ કે કુદરતીદૃશ્યનાં ફોટોગ્રાફમાં સામાન્ય રીતે ત્રીજું પરિમાણ (થર્ડ ડાયમેન્શન) ઉમેરવું બહુ મહત્વનું છે. સ્ક્રિન પર કે પેપર પર ફોટો તો હંમેશ દ્વિપરિમાણીય જ હોવાનો, તેમાં ત્રીજા પરિમાણનો ભાસ ઉભો કરવા માટે લેન્ડસ્કેપને ત્રણ ભાગે વહેંચી નાખવામાં આવે છે. ૧) ફોર ગ્રાઉન્ડ (અગ્રભાગ), ૨) મીડલ ગ્રાઉન્ડ (મધ્યભાગ) અને  ૩)  બેક ગ્રાઉન્ડ (પશ્ચાત કે પુષ્ઠભાગ). અર્થાત કોઇપણ લેન્ડસ્કેપ ફોટોમાં કેમેરાની નજીક કોઇ એકાદ વિષયવસ્તુ જરૂરી છે, જે દૃશ્યમાં સાપેક્ષ કદ, અંતર અને ઉંડાણનો પણ ખ્યાલ આપશે.

ડાયલ પર લેન્ડસ્કેપ મોડ

(અહીં આપણૂં લક્ષ્ય પાયાનું જ્ઞાન મેળવવાનું હોય બહુ તકનિકી બાબતો ચર્ચીશું નહીં અને વધુ તો P&S કોમ્પેક્ટ કેમેરાને ધ્યાને રાખી વાત કરીશું.  અત્યારનાં દરેક ડીજીટલ કેમેરામાં લેન્ડસ્કેપ મોડ હોય જ છે જે પર રાખતાં સામાન્ય તકનિકી સેટિંગ્સ તો કેમેરો આપોઆપ કરી લેશે.)

*   ત્યાર પછીની જરૂરી બાબત આવશે ’ડેપ્થ ઓફ ફિલ્ડ’ (DOF),  જેને સામાન્ય ભાષામાં  આપણે દૃશ્યનું ઉંડાણ કહી શકીએ. આપણી આંખ જે વસ્તુ જુએ છે તે પર તુરંત ફોકસ કરે છે, આથી સામાન્ય રીતે આપણે કશું જ આઉટફોકસ (ધુંધળું, સીવાય કે નંબર હોવા છતાં ચશ્મા ન પહેર્યા હોય !)  જણાતું નથી. પરંતુ કેમેરાનો લેન્સ મિકેનિકલ ડિવાઇસ હોવાથી એકાદ વસ્તુને (તેનાં ફોકલ પોઇંટના આધારે) વધુ સારી રીતે ફોકસ કરશે અને અન્ય દૃશ્યને થોડું આઉટફોકસ રાખે છે. (જો કે દરેક કેમેરા લેન્ડસ્કેપ મોડમાં શક્ય તેટલું બધું ફોકસમાં લાવવા પ્રયત્ન કરશે) આ જરાતરા આઉટફોકસ દૃશ્ય પણ જેટલું સ્વિકાર્ય શાર્પ (કરકરૂં) રહેશે તેટલું DOF સારૂં મળ્યું ગણાય.  જો કે P&S (કોમ્પેક્ટ) કેમેરામાં DOF સેટ કરવાનો બહુ અવકાશ નહીં મળે, માટે જ લેન્ડસ્કેપ ફોટો લેતી વખતે કેમેરાને “લેન્ડસ્કેપ” મોડમાં રાખવો અગત્યનું બને છે અથવા પ્રોગ્રામ મોડમાં રાખો તો ફોકસ “મલ્ટી મીટરીંગ”  પર રાખવું (આ મીટરીંગ વગેરે આપણે આગળ જાણીશું) SLR કેમેરામાં એપર્ચર (f/11, f/16 વિગેરે), ફોકસ વગેરેનાં સેટિંગ્સથી ધાર્યું DOF મેળવી શકાય છે.

*   લેન્ડસ્કેપ ફોટોમાં બને ત્યાં સુધી કોઇ એક વિષયવસ્તુને (ઓબ્જેક્ટને) મુખ્ય રસનાં વિષય તરીકે મુકવાથી ફોટો વધુ રસભર્યો લાગશે.

*   લેન્ડસ્કેપમાં રેખાઓ (લાઇન્સ)નો ઉપયોગ પણ ધ્યાનાકર્ષક બને છે. જેમ કે, ફોરગ્રાઉન્ડથી મીડલ કે બેકગ્રાઉન્ડ તરફ જતો રસ્તો, કોઇ વાડ, પથ્થરો કે વૃક્ષોની હારમાળા, S કર્વ, C કર્વ, ત્રાંસી રેખાઓ (જેમ કે ખેડેલા ખેતરનાં ચાસ વગેરે) વગેરે દર્શકનું ધ્યાન ખેંચી અને તેને ચીત્રમાં ઉંડે સુધી જોવા પ્રેરશે.

*   આગળનાં લેખમાં જણાવેલો ૧/૩ નો (ત્રીજા ભાગનો) નિયમ તો લેન્ડસ્કેપ માટે અતિ મહત્વનો છે જ.  મહત્વની કે રસની વિષયવસ્તુને તે લેખમાં જણાવેલા ચાર બિંદુઓ (પોંઇટ્સ)માંના એક પર રાખવી અને સ્કાય લાઇન ઉપર કે નીચેની ૧/૩ રેખા પર રાખવી જેવા કૉમ્પોઝીશનનાં સામાન્ય નિયમો ખાસ ધ્યાને રાખવા.

*   ઘણી વખત લેન્ડસ્કેપ ફોટો લેતી વખતે ફોર ગ્રાઉન્ડ કે મીડલ ગ્રાઉન્ડમાં સમગ્ર ચિત્રને રોકતી આખી દીવાલ કે વાડ આવે છે તે ધ્યાને રહેતું નથી. આ રીતનો અવરોધ જોનારની નજરને રોકી પાડે છે. શક્ય ત્યાં સુધી આવા આડા (હોરીઝન્ટલ) અવરોધને ટાળવો અને નહીં તો તેમાં જ્યાં બને ત્યાં ખુલ્લો માર્ગ દર્શાવવો. જેમ કે કોઇ વાડ હોય તો તેમાં રહેલો ખુલ્લો દરવાજો પણ ફોટાની ફ્રેમમાં સામેલ થાય તેમ દ્રુશ્ય લેવું.

*   લેન્ડસ્કેપ ફોટોગ્રાફી માટે સામાન્ય રીતે વહેલી સવાર કે ઢળતી સાંજનો સમય ઉત્તમ ગણાય છે. આને ફોટોગ્રાફીની ભાષામાં સોનેરી સમય (ગોલ્ડન ટાઇમ) કહે છે.

*   અંતે એકાદ બે નાની નાની સલાહો, ક્યારેક ખરાબ હવામાન પણ યાદગાર લેન્ડસ્કેપ ફોટો લેવા માટે ઉપયોગી થાય છે. જો કેમેરો અને પોતાની સલામતી યોગ્ય રીતે સાચવી અને શૂટ કરવાની હિંમત થાય તો ! અને ક્યારેક લેન્ડસ્કેપમાં માનવ આકૃતિઓ ઉમેરવાથી પણ દૃશ્ય સુંદર બનશે તથા તેને લીધે કુદરતી ઓબ્જેક્ટ્સનાં કદ-માપ અને અંતરનાં પ્રમાણમાપ જોનારનાં મગજમાં સ્પષ્ટ થશે. હા, ચિત્રમાં માણસ કે માણસોને કદી મુખ્ય વિષય તરીકે રાખવા નહીં.

તો આ થોડી માહિતી કુદરતી દૃશ્ય કે લેન્ડસ્કેપ ફોટોગ્રાફીને લગતી આપની સમક્ષ રજુ કરી. વધુ કોઇ સલાહ સુચન હોય તો જરૂરથી જણાવવા વિનંતી. અને હા, આપના દ્વારા પડાયેલા કોઇ સુંદર લેન્ડસ્કેપ દૃશ્યને આપ મને મેઇલ કરશો તો અહીં પણ આપના આભારસહ આપણે મુકીશું.  આ લેખમાળા વિશે આપના અભિપ્રાયોની રાહ રહેશે. આભાર.

(અહીં અમુક ફોટો વ્યવસાઇક કાર્યે ખરીદાયેલી DVDમાંથી મુકાયા છે, જે કોપીમુક્ત, વોલપેપર તરીકે વાપરી શકાય છે)  
MATRUBHASHA

સાચું ગુજરાતી લખે એ જન તો અપવાદ !!

FunNgyan.com

ઈન્ટરનેટના ખૂણેખાંચરે ખાંખાખોળા - વિનય ખત્રીનો બ્લૉગ

વેબગુર્જરી

ગુજરાત, ગુજરાતી અને ગુજરાતીઓ માટે વિચાર–મંચ

Aadit Shah's Blog (આદિત શાહ)

એકાંતનો સંગાથ...

સંજયસિંહ ગોહિલ

ટેકનોલોજી ની દુનિયા

ચંદ્રકાંત માનાણી

મારી લાગણીઓની સરવાણી

ગુજરાતી પ્રવાસી - Gujarati Pravasi

વિશ્વ પ્રવાસીઓ માટે, ગુજરાતી ભાષામાં

WhatsApp on PC

How to get Whatsapp on your personal computer

બાગે વફા*ગુજરાતી

કરું રબનામથી આરંભ જે મોટો ક્રુપાળુ છે.* નથી જેનીદયાનો પાર ,જે અનહદ દયાળુ છે.આવરણ: આદિલ મન્સૂરી*બિસ્મિલ્લાહ...નો પદ્યમય અનુવાદ_દીપક બારડોલીકર.સં: મોહમ્મદઅલી ભૈડુ'વફા'

મનરંગી

આખરે આપણું મન જ આપણાં કૈંક હોવાનો પ્રમાણભૂત પુરાવો છે ને..

Himanshu Sanandiya's Blog

હસવુ આવે તો હસવુ અને રડવાનું આવે તો રડવાને પણ તેની extreme હદ સુધી જીવી લઉ છું.

જરા અમથી વાત ...

કૈક એવું જે છે આપણા સૌની ભીતરમાં એને શબ્દદેહ આપવાની કોશિશ ...!!!!મારી કલમથી ...!!!

BestBonding - in Relationship

Understanding Interpersonal Relationship, Conflicts Managements, Heart touching Moments, Life Science

વેપાર.નેટ

ઇન્ટરનેટ પર વેપાર...આપણા શબ્દો, આપણી ભાષામાં!

જીવન સંધ્યાનો ઉજાસ

અડધો ગ્લાસ ભરેલો જોવો

હું સાક્ષર..

હું SAKSHAR સાક્ષર થાઉં તો ઘણું...

અંતરના ઉંડાણમાંથી

દિમાગની વાત, દિલથી - અખિલ સુતરીઆ

કોયડા કોર્નર

વિશ્વના ગુજરાતીઓના ચરણે કોયડાઓનો ખજાનો

વિજયનુ ચિંતન જગત

મને ગમતી વાતો અને મારી સર્જન પ્રવૃતિઓ...

મારા વિચારો

Interresting news from all over the world!

નાઇલને કિનારેથી....

સમૃદ્ધિ.....વિચારોથી, વાણીથી, વર્તનથી, અનુભવથી!

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

થીગડું

તૂટી-ફૂટી ગયેલા વિચારો પર કલમ થી માર્યું એક થીગડું.....

હેમકાવ્યો

મારા અનુભવોનો શબ્દદેહ

બકુલ શાહ

ભીની ભીની લાગણી નો સેતુ

મા ગુર્જરીના ચરણે....

વૈવિધ્ય ગુજરાતી સાહિત્યનું

ગુજરાતી કવિતા અને ગઝલ

ગુજરાતી કવિતા,ગઝલ,શાયરી,શેર,સુવિચાર અને જોકસ

Thoughts of Hamza

થોડા માં ઘણું

હાસ્ય દરબાર

ગુજરાતી બ્લોગ જગતમાં રોજ નવી જોક અને હાસ્યનું હુલ્લડ

સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

પરાર્થે સમર્પણ

....કાવ્ય-વાર્તા-ભજન-કટાક્ષનું તર્પણ એટલે જ પરાર્થે સમર્પણ......

ગુજરાતીસંસાર

વિચાર, વિમર્શ અને Update !!!

બઝમેવફા بَزمِ وَفاَबझमे वफा

કરું રબનામથી આરંભ જે મોટો ક્રુપાળુ છે.**નથી જેનીદયાનો પાર ,જે અનહદ દયાળુ છે.આવરણ: આદિલ મન્સૂરી*બિસ્મિલ્લાહ...નો પદ્યમય અનુવાદ_દીપક બારડોલીકર.તંત્રી: મોહમ્મદઅલી ભૈડુ'વફા'* સં.:બાબુ પાંચભાયા

શ્વાસ

રઝિયા મિર્ઝા ગુજરાતી બ્લોગ

planetJV

colorful cosmos of chaos

વિવિધ રંગો

પ્રીતિ નો બ્લોગ

મારી બારી

દીપક ધોળકિયા

અસર

તડકાની છાંયાની અલકમલકની માયાની

દૃષ્ટિકોણ

ખાડિયાનું પાણી અને થેમ્સના કિનારાની હવાનો સમન્વય....

ઇન્ટરનેટ પર વેપાર...ગુજરાતીમાં

આપણો ધંધો...આપણી ભાષામાં !

Piyuninopamrat's Blog

પ્રેમ નું ઝરણું બની વહેવું મુજને , સ્વજનો ના હ્રદય મહીં રહેવું મુજને , મોગરો બની ને મહેકવાને ચાહું. પધારો આપનું હ્રદય થી સ્વાગત છે. 'પિયુની'

અભીવ્યક્તી

રૅશનલ વાચનયાત્રા (એક જ ‘ઈ અને ઉ’ માં..)